دیوار برلین،که به پرده ی آهنین نیز معروف است، از یادگاری های دوران جنگ سرد در آلمان می باشد که به جز جدا کردن فیزیکی شهر برلین به دو قسمت شرقی و غربی، تاثیرات بسیاری بر فرهنگ و حتی اقتصاد آلمان داشته است و از همین رو اهمیت بسیار زیادی در تاریخ این کشور دارد.

نقطه  ی شروع

پس از اینکه آلمان در جنگ جهانی دوم شکست خورد و به تسلط متقفین درآمد، دو حکومت در بخش های شرقی و غربی این کشور تشکیل شدند. بخش شرقی، توسط حکومتی سوسیالیستی با نام جمهوری دموکراتیک آلمان (GDR) و تحت تسلط اتحاد جماهیر شوروی اداره می  شد و بخش غربی را حکومتی دموکراتیک با نام جمهوری فدرال آلمان، تحت نظر انگلیس، فرانسه و آلمان اداره می  کرد.
با وجود اینکه برلین خود در شرق آلمان قرار داشت، تقسیم بندی آلمان به مرکزیت این شهر انجام گردید؛ زیرا برلین پایتخت حکومت هیتلر بود. پس از تقسیم آلمان و احداث دیوار برلین، شرق برلین پایتخت آلمان شرقی شد و بُن، به عنوان پایتخت آلمان غربی انتخاب گردید.

berlin wall old days

افزایش اختلافات و منع رفت و آمد

در ابتدا نقش این دیوار فقط تقسیم شهر برلین به دو بخش بود و مردم برای کارهای مختلف، توسط یک تراموا، بین این دو جابجا می-شدند. همچنین بخش غربی اگرچه پایتخت نبود اما نماینده ی آلمان غربی در دل آلمان شرقی بود. اما رفته رفته اختلافاتی که ریشه در خارج برلین داشتند تفاوت  های عمیقی را بین این دو بخش رقم زده باعث از هم گسیختگی آن شدند. از مهم  ترین این اختلافات، می  توان به جهش اقتصادی آلمان غربی اشاره کرد. در حالی که آلمان غربی با مشکلات جدی اقتصادی دست و پنجه نرم می  کرد. این امر باعث به راه افتادن موج مهاجرت ها از شرق به غرب شد که به مذاق جمهوری دموکراتیک آلمان خوش نیامد و حکومت آلمان شرقی، روز به روز بر محدودیت های رفت و آمد افزود.

ممنوعیت کامل رفت و آمد

صبح روز 13آگوست سال 1961، وقتی که برلینی  ها از خواب برخاستند، متوجه شدند که تمام قسمت  های دیوار با سیم خاردار پوشانده شده و هیچ روزنه ای برای عبور باقی نمانده است. آن ها همچنین متوجه شدند نیروهای نظامی از این دیوار محافظت کرده و اجازه ی هیچ  گونه رفت و آمدی را به مردم نمی  دهند. مسیر حرکت تراموا نیز بسته شده بود.
در ادامه، این سیم ها جای خودرا به دیوارها و موانع مختلف دادند و جدا از این  ها، انواع تله و مین نیز اطراف دیوار کاشته شد تا از هرگونه عبور و مرور جلوگیری شود. همین امر موجب مرگ بیش از 140 نفر و معروف شدن این دیوار به «نوار مرگ» شد. 
در اواخر دهه ی هفتاد، موانع و دیوارهای مختلفی که در طول سال  ها، به تدریج ساخته شده بودند با یک دیوار یکپارچه و سه و نیم متری جایگزین شد. این دیوار بلند و یک  دست باعث شد تا هنرمندان از سراسر دنیا به آلمان شرقی بیایند و روی دیوار برلین گرافیتی بکشند. تِیری نوآر(Thierry Noir) و کیت هارینگ (Keith Haring) از معروف  ترین هنرمندانی هستند که روی قسمت غربی دیوار هنرنمایی کرده  اند.

سقوط دیوار

سقوط دیوار برلین

به تدریج و با نزدیک شدن به پایان دهه  ی هشتاد، شوروی وارد سراشیبی سقوط شد و از بسیاری مواضع خود عقب نشست. در سال 1989 مجارستان، که خود تحت سلطه  ی شوروی بود، مرزهای خودرا باز کرد تا بالاخره شرقی نشینان بتوانند به غرب مهاجرت کنند. همچنین جنبش ها و تظاهرات در آلمان شرقی شدت گرفت و در نهایت 9 نوامبر 89، مقامات آلمانی باز شدن مرز بین شرق و غرب آلمان را اعلام کردند. به دنبال اعلام این خبر، موجی از بهت و شادی آلمان را فرا گرفت و اهالی آلمان شرقی، به قصد تخریب، به سمت دیوار برلین حمله  ور شدند. جشنی که آخر همان هفته برگزار شد و موسوم به «بزرگترین جشن خیابانی تاریخ» بود شامل 2 میلیون نفر شرقی بود که از غرب برلین بازدید کردند و نیز به تخریب دیوار با چکش ادامه دادند. تخریب دیوار در ادامه توسط دولت آلمان شرقی و با بولدوزر انجام شد و در نهایت 3 اکتبر 1990 بود که شرق و غرب آلمان دوباره به هم پیوستند.

وضعیت امروزی

modern berlin wall

هم  اکنون دیوار برلین به  عنوان یکی از برجسته  ترین جاذبه  های توریستی آلمان به   حساب می  آید. اگرچه بخش  های عمده  ای از این دیوار تخریب شده اما چند قسمت از آن جهت یادآوری دست نخورده باقی مانده  است. دیدنی  ترین و پربازدیدترین این بخش  ها «گالری جبهه-ی شرقی» است که شامل 1.3 کیلومتر از دیوار می  باشد و پر از نقاشی  هایی با موضوع کمونیسم، فاشیسم، فروپاشی شوروی و... می-باشد. جالب است بدانید این بخش از دیوار به همت یک نقاش ایرانی به نام «کانی علوی»، که مدتی پس از بازگشایی مرز، به  همراه چند تن دیگر شروع به هنرنمایی روی آن کردند، حفظ شده است.

بیشتر بخوانید:

خیابان های برلین آلمان

تفاوت مونیخ و برلین

مشاغل مورد نیاز در آلمان

دانشگاه فنی مونیخ

پیشنهاد سردبیر زانکو